Sipariş




Gelecek yıl dikmeyi düşündüğünüz sertifikalı fidan türü hangisidir?
Kayısı
Bodur Elma
Kiraz
Armut
Şeftali
Diğer

Sonuçlar | Eski Anketler

Elma yetisticiligi


Elma yetistiriciligi pahali ve uzun vadeli bir yatirimdir. Bu bakimdan yetistiriciler bahçe kurarken ciddi hatalar yapmamalidir. Sebzecilikte yapilan hatalar bir mevsim sonra giderilebilir, ancak elma agacinin ticari ömrü 30-50 yil oldugu için bahçe kurulurken çok iyi planlama yapilmali ve hataya meydan verilmemelidir.

ELMA BAHÇESI KURULMASI

Yer-Yöney Ve Mevki Seçimi

Gelecekteki basari büyük ölçüde uygun yer seçimine baglidir. Çevresi meyilli ya da tepelerle çevrilmis çukur veya alçak alanlardaki elma bahçeleri hem ilkbaharin geç donlari hem de siddetli kis soguklarindan olumsuz yönde etkilenir. Soguk hava akimina olanak verecek sekilde taban düzlügü bulunan hafif meyilli araziler bahçe yeri için çok uygundur.

Elma bahçesi eldeki arazinin biraz yüksek yerlerine kurulmalidir. Bu iyi bir hava akiminin saglanmasina olanak verir. Böyle bir yer hem geç ilkbahar donlarinin riskini azaltir, hem de mantari hastaliklarin yayilmasini önleyici etki yapar. Kisi siddetli geçen yerlerde meyilin önemi geç ilkbahar donlarindan korunmak yönünden çok büyüktür. Böyle yerlerde hafif meyilli alanlardaki agaçlar dondan zarar görmedikleri halde, düz yerdeki agaçlar önemli ölçüde zarar görürler. Ilkbaharin donlu gecelerinde 1'er m yükseklik farki olan 100 m aralikli iki nokta arasindaki sicaklik farki 2.5-3 °C dir. Kis donlarinin etken oldugu yerlerde hakim rüzgarlardan, korunmus meyilli yerlerin seçilmesi gerekir. Tepelerin yukarisi meyilli yerlere göre her ne kadar don zararina daha az duyarli ise de, agaçlar meyveye zarar veren kuvvetli iki nokta arasindaki sicaklik farki rüzgarlarin etkisinde kalabilir. Güneye meyilli yerler ilkbaharda tomurcuk gelismesini hizlandirirken, kuzeye meyilli yerler geciktirir.

Iklim

Elma iliman, özellikle soguk-iliman iklim meyvesidir. Genellikle dünyada 30°-50° arasindaki enlemlerde yetismektedir. Yüksek isik yogunlugu, elmada çok iyi renk olusumunu saglar ve pazar degerini artirir. Bu isik günesteki ultroviole isinlaridir. Ayrica toz ve duman gibi hava kirliliginin olmadigi temiz yerler elma yetistiriciliginde öncelik almalidir.

Elma agaci düsük sicakliklarin oldugu sert kislara dayaniklidir. Kis dinlenmesi sirasinda gövdeler -35,-40 °C ye; açmis çiçekler -2.2,-2.3 °C ye ve küçük meyveler ise -1.1,-2.2 °C ye dayanirlar. Elma kis aylarinda meydana gelen sicaklik dalgalanmalarini sevmez. Kisin ilik bir havadan sonraki ani sicaklik düsüsleri elmada kis zararlanmasina neden olur. Düsük sicakliklara dayanma yönünden çesitler arasinda farkliliklar vardir.

Meyve türleri arasinda elma kis dinlenmesine en fazla gereksinim duyan bir türdür. Genel olarak 7 °C nin altinda geçen saatler toplami meyve türlerinin kis dinlenmelerini tamamlamasinda ölçü olarak kabul edilir. Yetersiz soguklama sonucu çiçeklerin bir kismi ölür, geriye kalan çiçeklerin açilmasi da normale göre hem daha geç hem de düzensiz olur. Böylece geç açan çiçekler döllenme yetersizligi nedeniyle genellikle dökülür. Soguklamasini giderememis elma agaçlarinda yaprak gözleri sürmez ve agaç çiplak kalir. Bu durumda günes yanikligi tehlikesi artar. Elma yüksek yaz sicagindan hoslanmaz, sicagin normalin üstüne çiktigi durumlarda agaçlardaki gelisme yavaslar ve tümüyle durur. Meyve dökümleri artar ve meyve kalitesi bozulur. Sicakligin çok yüksek oldugu yerlerde meyve yaniklarina da rastlanir. Genel olarak sicaklik 40 °C nin üzerinde seyrettigi zaman büyüme durur, daha yüksek sicaklarda ise zararlar görülmeye baslar.

Büyüme mevsimi içerisinde düzenli olarak dagilmis ve toplam 500-600 mm'yi geçen yillik yagis basari sansini arttirir. Sulama olanaginin var oldugu yerlerde yillik yagis toplami daha az önemlidir. Her ne olursa olsun elma yetistiricileri bahçe kurmadan önce sürekli su kaynagini garanti etmelidirler.

Ilkbahar ve yaz gelisme mevsiminde havadaki oransal nemin yüksek oldugu yerlerde üretim maliyeti genellikle yükselir. Çünkü bu kosullarda hastaliklar ve özellikle kara lekenin kontrolü güçlesir ve daha çok ilaçlama zorunlulugu ortaya çikar. Diger kosullar ayni oldugu halde, mantari hastaliklarin kontrolünün kolay oldugu yerlere öncelik verilmelidir. Nispi nem yaz aylarinda çok düstügü zaman Haziran dökümü arttigi gibi meyve kalitesi de düser. Oransal nem döllenme yönünden de önemlidir. Çiçeklenme zamaninda oransal nemin azalmasi disicik tepesinin kurumasina neden oldugundan çiçek tozlarinin çimlenmeleri güçlesir.

Toprak

Her ne kadar bazi çesitler seçici ise de elma genellikle bir çok toprak tiplerinde basarili sonuç verir. Bahçe kurulacak yerdeki alt topragin yapisi toprak yüzeyinin çesit ve kalitesinden daha önemlidir. Alt toprak, bitki kökleri hiçbir zaman su içerisinde kalmayacak ve köklerin yayilmasini kolaylastiracak sekilde drene edilmelidir. Sert ve suyu tutan bir alt toprak gelismeye engel olur, agacin büyümesi ve ömrünü olumsuz yönde etkiler, çok açik ve çok geçirgen bir alt toprak da hiç su tutmayacagi için istenmez.

Elma yetistiriciligi için en iyi topraklar; içerisinde yeteri kadar humus ve nem bulunan, tinli, kumlu-tinli veya tinli-kumlu geçirgen derin topraklardir. Elma; derin, serin hafif süzek topraklari sever, killi-kireçli soguk topraklari sevmez, çünkü bu tip topraklarda kök kisimlari çesitli mantar ve bakteri enfeksiyonuna yakalanir. Sarilik (kloroz) hastaligi meydana gelir.

Elma bahçesi kurulmadan önce toprak tahlili yaptirilmali; kireç, tuz problemi olan yerlere, taban suyu seviyesi yüksek, toprak kalinligi az olan arazilere bahçe tesis edilmemelidir.

ELMA ANAÇLARI

Çok Bodur

M 9, M 27

Bodur

M 26

Yari Bodur

MM 111

Kuvvetli

MM 111

Çok Kuvvetli

Yerel ve geleneksel tohum anaçlari

M-9

Çok bodur ve bodur sinifa giren elma klon anaçlarindan dünyada ve ülkemizde en çok kullanilanidir. Dikimden itibaren ömrü boyunca destege ihtiyaç gösterirler. Dikimin ertesi yili meyve vermeye baslarlar, en iyi kosullarda bile boyu 2,50-2,70 m'yi geçmez M-9 anaci üzerine Starking Delicious, Golden Delicious ve Granny smith gibi kuvvetli gelisen çesitler asilanmalidir.

M 9 bogaz çürüklügüne dayanikli fakat, ates yanikligi ve pamuklu bite hassastir. Bahçede agaçlar “ince ig sekli” terbiye sistemine göre sekillendirilir ve budanirlar. Verilecek dikim araliklari toprak verimliligine göre 1,5 m x 3,5 m veya 2.0 m x 3.5 m olmalidir. Ekonomik verim süresi 15-20 yildir.

M-27

M 9'un yarisi kadar gelisir. 120 cm yüksekliginde agaç yapar. Pratikte pek kullanilmaz. Daha çok ara anaç olarak kullanilir. Dekara 800 - 1000 adet agaç hesabiyla dikim yapilir, verim 5-6 ton/da'dir.

MM-106

Pamuklu bite dayanikli, ancak kök bogazi çürüklügüne hassas olarak bilinmektedir. Bu bakimdan, daha önce kök bogazi çürüklügüne neden olan mantari hastalikla bulasik yerlerde MM 106 anaci kullanilmamalidir. Ayrica toprak iyi drene edilmeli, sirta dikim yapilmali yada damla sulama sistemi uygulanmalidir.

Kök sistemi kuvvetli oldugundan destege ihtiyaç duymazlar. Yari bodur gelisen agaçlar olustururlar ve dikimi izleyen 2-3'üncü yillarda önemli ölçüde meyveye yatarlar. Agaçlari kök sürgünü yapmazlar. Hem yari bodur (Spur), hem de kuvvetli gelisim gösteren çesitler için uygun bir anaçtir.

MM 106 üzerine kuvvetli çesitler asilandiginda dikim araligi 3 m x 5 m veya 3 m x 6 m, yari bodur (Spur) gelisen çesitler asilandiginda 2,5 m x 4 m yada 3 m x 4 m olmalidir.

Üzerine kuvvetli çesitler asilandiginda degisik doruk dalli (Modifiye-lider), yari bodur çesitler asilaninca çam sekli (bir lider) terbiye sistemi tavsiye edilir.

MM-111

Kuvvetli ve dik gelisen bir anaçtir. Köklenmesi çok iyidir. Az kök sürgünü olusturur. MM-111 üzerine asili çesitler yari kuvvetli agaçlar meydana getirirler. Üzerine kuvvetli gelisen standart çesitler asilandiginda verilecek dikim araligi 3,5 m x 6 m., spur çesitler asilandiginda topragin verimliligine göre 3 m x 4,5 m. veya 3 m x 5 m. olmalidir.

TOHUM (ÇÖGÜR) ANAÇLARI

Çok kuvvetli gelisen bu anaçlar geleneksel olarak uzun yillardan beri kullanilmaktadir. Üzerine kuvvetli gelisen çesitler asilandiginda 5-6 m boylanirlar ve dekara ancak 15-25 adet fidan dikilebilir. Bu agaçlarda budama ilaçlama ve hasat islemleri zor olmakta, kuvvetli gelistiklerinden gölgelenmeden dolayi meyve iriligi ile renklenme iyi olmamaktadir.

 

M 27 M 9 M 7,M 26,MM 106 M 4

 

M 2,MM 111 M 5, MM25, MM 109 M 1, M 16, MM 104, Çögür

* Degisik anaçlara asilanmis elma agaçlarinin yaklasik orantili büyüklükleri

DÖLLENME BIYOLOJISI

Elma çesitleri genel olarak kendine kisirdirlar. Kendine kisirlik; bir çesidin kendi çiçek tozu ile döllenmemesidir. Ancak yabanci döllenme ile iyi bir ürün alinabilir. Elma çesitleri % 90 arilarla döllenir. Ari çiçek zamaninda çok önemli olup; açik sakin ve günesli havada çok iyi çalisir. Sicakligin 18 °C' nin altinda oldugu havalarda ari hemen hemen hiç çalismaz. 27 °C nin üzerinde ise çalisma yavaslar, genç elma bahçeleri için gerekli ari miktari her 4 dekar için bir kovan veya her 30-40 dekar için 15.000-20.000 aridir. Tam verime geçmis agaçlar için bu miktar 3-4 katina çikarilmalidir. Elma bahçesi kurarken çesit yönünden su özelliklere dikkat edilmelidir.

-Dölleyici çesitler ana çesitten 12-15 m' den daha uzakta olmamalidir.

-Çesitler arasinda melezlemede kisirlik bulunmamalidir.

-Çesitlerin çiçek açma zamanlari uyusmalidir.

-Çesitlerin meyveye yatma yaslari ayni olmalidir.

-Çesitler her yil düzenli ürün vermelidir.

-Bahçede yeterli miktarda ari bulundurulmalidir.

-Çesitler tozlanma yönünden en elverisli plana göre düzenlenmelidir.Bahçe düzenleri asagidaki gibi olmalidir.

*****

*********

*********

*****

*********

*********

*****

*********

*********

*****

*********

*********

*****

*********

*********

Her 2. sirada 2. agaç dölleyiciye ayrilir.

Her sirada 3. agaç dölleyiciye ayrilir

Ayni ticari degere sahip 3 çesit varsa uygulanir.

FIDAN ÇUKURLARININ AÇILMASI VE DIKIM

Fidan dikiminden önce arazi tesviye edilmeli ve pulluk tabani dip kazan kullanilarak kirilmalidir. Kare, dikdörtgen, üçgen ve satranç dikim sekillerinden biri tercih edilerek çukur yerlerinin isaretlemesi yapilmalidir. Dikim aralik ve mesafeleri kullanilacak anacin cinsine göre su sekilde belirlenmelidir. Klasik yüksek boy çögür anaçlarinda 8 m x 8 m, M-9 anaci üzerine asili çesitlerde, 1,5 m x 3,5 m veya 2m x 3,5 m veya 1 m x 3 m, MM 106 üzerine asili spur çesitlerde 2,5 m x 4 m veya 3 m x 4 m, MM 106 üzerine asili kuvvetli çesitlerde 3 m x 5 m veya 3 m x 6 m, çögür üzerine asili spur çesitlerde 3 m x 5 m veya 4 m x 5 m. olmalidir.

Dikim zamani Karaman ili için Aralik, Ocak, Subat ve Mart aylaridir. Fidan çukuru açilirken isaret kazigi çikarilacagindan yerinin kaybolmamasi ve bütün fidanlarin ayni derinlikte dikilmesi için dikim tahtasi kullanilir. Dikim tahtasi iki ucu ve ortasinda kertikler bulunan 120-140 cm. uzunlugunda 5-10 cm. genisliginde bir tahtadir.

Çukurlar açilirken su hususlara dikkat edilmelidir.

-Hafif topraklarda fidan çukuru fidanin köklerini alacak derinlik ve genislikte olmalidir.

-Sert topraklarda 50-60 cm. derinlik ve genislikte açilmalidir.

-Çukur açilirken alt toprak bir tarafa, üst toprak bir tarafa konmalidir.

Fidanlar dikilmeden önce budanirlar, bu budama ile söküm esnasinda ezilen, kopan ve yaralanan kökler saglam yerlerine kadar kesilir. Birbiri üzerine gelmis kökler ayiklanir. Kök ile gövde arasinda dengeyi temin için taç kismindan bazi dallarda çikarilabilir.

Bahçe tesisinde 1 yasli fidan kullanilmalidir. 1 yasli fidanlarin tutmasi kolaydir. Ayni zamanda istenilen sekil verilebilir. Fidan dikilirken, dikim tahtasi tekrar kullanilir. Dikim tahtasinin kenarlarindaki kertikler daha önce çaktigimiz kaziklara yerlestirilir. Ortadaki kertik fidanin gelecegi yeri gösterir. Üstten çikan toprakla çukurun dibine bir kümbet yapilir. Budamasi yapilan fidan bu kümbete dikim tahtasi da kullanilarak kümbet üzerine yerlestirilir. Burada dikkat edilmesi gereken husus asi yerinin zeminden 8-10 cm. yukarida, asi yönünün ise güney istikametinde olmasidir. Çukurdan çikan alt toprakla bir miktar yanmis çiftlik gübresi karistirilarak köklerin etrafina atilir. Çukur açilirken farkli yerlere konan alt ve üst topraklar çukur doldurulurken alt toprak üste; üst toprak alta gelecek sekilde doldurulur. Doldurma islemi yapilirken 100-150 gr. DAP veya Triple Süper Fosfat köklere degdirmeden serpilir. Bu islemlerden sonra fidan iki ayak arasina alinarak toprak iyice sikistirilip can suyu verilir. Dikim isi tamamlandiktan sonra anacin çesidine uygun olarak fidan tepesi (80-100 cm' den) kesilir.

ELMA BAHÇESININ BAKIMI

Toprak Isleme

Elma genellikle organik maddece zengin hafif-orta bünyeli drenaj sorunu olmayan topraklari sevdiginden özellikle sonbahar toprak islemelerinin elma yetistiriciliginde önemi büyüktür. Toprak tavinda iken pullukla 15-20 cm. derinlikte islenerek üst kisimda bulunan organik maddelerle, suda erirligi zayif olan bitki besin maddelerinin ve havadaki oksijenin alt kismi özellikle kök bölgesinde olusan karbondioksidin de havaya karismasi saglanmis olur.

Toprak islemesi yapilmayan ve kötü hava kosullarindaki bahçelerde;

-Agaç köklerinin gelismesi yavaslar ve durur.

-Toprakta besin maddelerinin bitki tarafindan alimi azalir.

-Mikroorganizma faaliyetleri yavaslar, bitkilere toksik (Zehirli) etki yapan bazi organik bilesikler olusur.

-Organik maddelerin ayrismalarindan ve kök solunumundan açiga çikan karbondioksit oksidasyonu önler.

-Toprak suyunun tutulmasi ve alinmasi azalir.

Toprak fiziksel ve kimyasal özelliklerine önemli derecede etkisi olan sonbahar toprak islenmesi ile fosfor gibi güç eriyen bitki besin maddelerinin de kök bölgesine ulasmasi saglanir. Isleme ile üst katmani gevsetilmis olan toprak, kis yagislarindan bol miktardan su alarak gözenekleri gevsetir. Ilkbahar sicaklari ile buharlasan suyun yerine hava oksijeni aldigindan kabarmis mikroorganizma faaliyeti artmis, basildigi zaman sünger gibi esneyen bir toprak yapisi meydana gelmis olur.

Ilkbahar gübrelerinin verilmesinden hemen sonra yüzeysel toprak islemesi yapilarak (8-10 m derinlikte) gübrenin topraga karismasi ve yabani otlarin ölmesi saglanir. Bundan sonra toprak islemesi yapilmayip yabanci otlarla ilaçli mücadele yapilir.

Elma yetistiriciliginde topragin fiziksel özelliklerini iyi durumda tutmak gerekir. Fazla toprak islemenin zararini gören bazi ülkeler ot ve nem kontrolu ile agaç köklerinin üst tabakadan da yararlanmasini saglamak için, 2 degisik sistem uygulamaktadirlar. 1. Sistem: Tüm sahanin yilda iki kez ot öldürücülerle ilaçlanmasidir. 2. Sistem: Yalniz agaç sira üzerlerinin serit halinde ilaçlanmasi ve agaç sira aralarinin devamli biçilerek otlu birakilmasidir.

Yagmur, sulama, tarim alet ve makinalarinin neden oldugu toprak sikismasini gidermek için 5-6 yilda bir kez, eylül ayinda agaç tacinin izdüsümünde dip kazanla 80 cm' lik araliklarla 40-50 cm derinlikte toprak patlatilmali ve kabartilmalidir.

Gübreleme

Dikim Öncesi Gübreleme ve Alinacak Önlemler

Meyve agaçlarinda köklerin rahat gelisip büyüyebilmesi için tarlalarda olusan pulluk tabanindaki taban tasini kirmak gerekmektedir. Bu islem için iklimin sicak ve kurak oldugu dönemde 90x90 cm. ara ile 40-50 cm. derinlikte dip kazan geçirilerek tarla sürülür.

Meyve bahçesi tesis edilmeden önce mutlaka toprak tahlil edilmelidir.

Meyve agaçlari genellikle toprak reaksiyonu (PH) 6,5-7,5 arasinda organik madde ve mikro besin maddelerince yeterli olan arazilerde iyi gelisir. Toprak PH' si 7,5 den yüksek ise PH' nin 1 birim düsürülebilmesi için dekara yaklasik 200 kg. kükürt pulluk derinligine sürülerek gömülmelidir.

Topragin organik madde kapsami % 2,5-3'ten az ise yanmis çiftlik gübresinden 3-4 ton/da verilmelidir.

Fidan dikim gübrelemesinde çiftlik gübresinin yani sira fidan kök bölgesi etrafina 150-200 gr. Triple Süper Fosfat verilerek karistirilir.

Dikim esnasinda çukurlara ahir gübresi verilmis ise ayrica suni azotlu gübre vermeye gerek yoktur.

Gençlik Döneminde Gübreleme

Toprak PH'si 7' nin üstünde olan topraklarda mutlaka Amonyum Sülfat gübresi kullanilmalidir. Azotlu gübre ikinci yildan itibaren her bir yas için 150 gr. Amonyum Sülfat (% 21) gübresi kullanilir. Bunun yarisi Subat-Mart aylarinda diger yarisi da Mayis ayinda verilir. Azotlu gübre agaç taç iz düsümüne serpilip çapa ile karistirilir.

Fosforlu ve potasyumlu gübreler hareket kabiliyetlerinin çok sinirli olmasindan dolayi kök derinligine gömülerek verilmelidir. Karaman ilinde yapilan toprak analiz çalismalarina göre topraklarin potasyumca zengin olmasindan dolayi potasli gübreler kullanilmamaktadir.

Fosforlu gübre ise her 2-3 yilda bir toprak tahlili yaptirilarak ortalama yas basina 50 gr. triple süper fosfat veya DAP uygulanmalidir.

Mahsul Döneminde Gübreleme

Tam olarak ürüne yatmis meyve agaçlarinin gübrelenmesinde, toprak tahlili yapilmamis ise genel kural olarak her yas için 150 gr. Amonyum Sülfat (%21) ile 2-3 yilda bir kezde her agaca ortalama 750 gr. Triple Süper Fosfat veya DAP verilmelidir.

Azotlu gübre dozu agacin yasi ne olursa olsun 3 kg'i geçmemelidir. Verilen fosforlu gübre toprak yüzeyine birakilmayip kök derinligine gömülmelidir.

Azotlu Gübreler: Agaç gövdesinden 1 metre uzaga taç izdüsümüne serpilerek çapa ile topraga karistirilir.

Fosforlu Gübreler: Agaç taci altina açilan 15-20 cm. derinlikteki hendeklere gömülür.

 

Fosforlu gübreler, agaç köklerinin çok yüzeyde ve isçiligin pahali oldugu hallerde agaç taci altinda açilan 8-10 adet 15-20 cm. derinliginde çukurlara gömülür.

Fosforlu ve Azotlu gübreler, toprak islemenin traktörle yapilabilecegi hallerde agaç taç iz- düsümüne, siralara paralel geçen15-20 cm. derinlikte açilan çizilere verilebilir. 1 nolu siralara bir sene, 2 nolu siralara ertesi sene verilir.

Verim çagina gelmis agaçlarda gübreleme tavsiyelerinde yalnizca topragin degil yaprak, hatta meyve analizlerinden de faydalanilir. Bu nedenle verim çagindaki bahçelerden 4-5 yilda bir yaprak örnegi alinir. Yaprak analizleri agacin yeterli beslenip beslenmedigini gösteren önemli bir kilavuzdur.

Sulama

Bitkinin etkili kök bölgesindeki kullanilabilir suyun % 20 si ile % 50 si kayboldugunda; bitkiler için gerekli suyun, kök bölgesine verilmesine sulama denir. Sulamada amaç, bitki gelismesi için gerekli suyu en kolay ve randimanli sekilde bitki kök bölgesinde depolamaktir.

Elma bahçelerinde en çok uygulanan sulama yöntemleri uzun tava, karik ve damla sulama yöntemleridir. Bunlardan bitki için en uygun olani damla sulama yöntemleridir. Damla sulamanin baslica üstünlükleri;

-Verilecek su miktari ayarlanabilir.

-Kimyasal gübrelerin en etkin biçimde dogrudan bitkinin kök bölgesine verilmesi saglanir.

-Sulama suyundan % 30-50 oraninda tasarruf saglanir.

-Siralar arasi sulanmadigindan sira aralarinda yabanci otlar az gelisir.

-Bakim isleri kolaylasir.

-Toprakta asinmaya ve tasinmaya neden olmaz.

-Sulama isçiligi azalir, önemli oranda verim artar.

-Gövdeye su degmediginden mantari hastaliklar azalir.

-Tuzlu topraklarda, tuz zararini en aza indirir.

-Gereksiz su kaybina engel olur.

Sulamaya gelmis bir bahçe sabahin serin saatlerinde bile yapraklarinda matlasma ve pörsüme ile su istegini belli eder. Sulama zamani tespitinde toprak nemine bakilir. Bitkiler kendilerine gerekli olan suyun %75-80'nini üst, 60 veya 90 cm lik toprak katindan alirlar.

Sulama periyodu içinde bir çapa derinligine (10-15 cm) kadar olan toprak yüzeyi genellikle kurudur. Bu yanilgiyi önlemek için topragin üst 10-15 cm çapa derinligi kaldirilarak 30 cm. derinlikten alinan orta bünyeli bir toprak, avuçla sikildigi zaman bir topaç halini aliyorsa, 30 cm kadar yukariya atildiginda parçalanmiyorsa sulamaya ihtiyaç yoktur. Eger toprak topaç haline gelmiyor ve dagiliyorsa sulamaya ihtiyaç vardir. Agaçlarin sabah saatlerinde yapraklarinda matlasma ve pörsüme varsa bahçedeki derin köklü yabanci otlarda sararma ve solma varsa sulama zamani gelmis demektir.

Bitkiye ihtiyaci kadar su verilmelidir. Böylece bitki normal gelismesini saglar, meyve dökümü az olur, verim ve kalite artar. Suyun az verilmesi halinde bitkinin gelismesi yavaslar meyveler küçük solgun ve kalitesiz olur. Asiri sulama yapildigi taktirde ise, gereksiz su kaybi olur, derinlere sizan su taban suyunu yükseltir, topragin tuzlulasmasina neden olur, havasizlik nedeniyle mantari hastaliklar meydana gelir.

Elma bahçeleri ne zaman ve kaç defa sulanmalidir? Sorusuna gelince; yagisin en az oldugu dönemlerde bitkide su açigi olacagindan bu dönemler iyi tespit edilmelidir. Bu dönemler Karaman ili için asagidaki tabloda görüldügü gibi yagisin en az oldugu Temmuz ve Agustos aylaridir.

Aylar

Yagis (mm)

Aylik su tüketimi (mm)

Gerekli su miktari (mm)

Nisan

36

53

17

Mayis

38

107

69

Haziran

24

113

89

Temmuz

3

193

190

Agustos

2

148

146

Eylül

12

41

29

Ekim

24

30

6

Toplam

139

685

546

Elma bahçeleri 1 yil içinde 4-6 defa sulanmalidir. Ilk sulama Haziran ayi içerisinde; ikinci sulama azotlu gübre uygulamasinin arkasindan yapilmalidir. Bunu takip edecek sulamalar yagis durumuna ve topragin yapisina göre ayarlanmalidir. Temmuz ve Agustos aylarinda 20 günde bir su verilmelidir. Eylül'ün 15'inden sonra sulama islemine son verilmelidir. Bu agaçlarin kis donlarina dayanikliligi için önemlidir.

Budama

Meyve agaçlarinin düzgün ve kuvvetli bir taç meydana getirmelerini verim çaginda uzun süre kalmalarini ve kuvvetten düsmeye baslamis agaçlarin yeniden canlandirilarak bir süre daha kaliteli meyve vermelerini saglamak amaciyla yapilan dal kesimi, egme, bükme islemlerine budama denir.

Budama yapilmayan agaçlarinda, budananlar gibi çiçek açmalari ve meyve vermeleri budamanin zorunlu olup olmadigi sorusunu akla getirebilir. Hiç budanmayan agaçlarda çok sik bir taç olusur. Bu agaçlarin ilk yillarda meyveleri kaliteli olabilirse de daha sonra giderek meyveler küçük, renksiz ve gösterissiz kalmaya baslarlar. Ayrica budanmayan bazi meyve agaçlarda Periyodisite (Bir yil bol ikinci yil çok az ürün verme) olayina çok sik rastlandigi gibi, dallarin alt kisimlari çok çabuk çiplaklasmakta ve agaç semsiye seklini almakta, dallarin ürün veren alanlari uç kisimlarina kaymakta ve azalmaktadir. Bundan baska budanmayan meyve agaçlarinda hastalik ve zararlilarla savas, meyve toplama (Derim) gibi teknik islerde güçlesmektedir. Kisacasi modern meyve yetistiriciliginde budama zorunludur.

Budamanin Amaci

Budamanin amaçlarini su sekilde özetleyebiliriz.

1-Meyve agaçlarini en kisa zamanda ürün vermeye yönlendirmek ve onlari uzun süre verim çaginda tutmak.

2-Agaçlarda saglam ve dengeli bir taç olusturmak.

3-Bakim, hastalik ve zararlilarla mücadele, hasat islemlerini kolaylastirmak.

4-Isigin agaçlarin iç kisimlarina kadar girmesini saglamak, yapraklarda besin maddelerinin yapimini arttirmak.

5-Bazi meyve tür ve çesitlerinde görülen bir yil bol bir yil az meyve verme (Periyodisite) veya dinlenme durumunun düzenlenerek her yil düzenli ürün vermelerini saglamak.

6-Meyve kalitesini iyilestirmek.

Budamanin Zamani

Agaçlarin yaprak dökülmesi ile ilkbaharda tomurcuklarin patlamasi arasinda geçen kis dinlenmesi devresi budama için en uygun zamandir. Kisi ilik geçen yerlerde agaçlar kis dinlenmesine girdikten bir süre sonra yapilacak budamalar, zaman bakimindan en uygun dönemde yapilmis olur. Ancak kisi sert geçen yerlerde siddetli donlar sona ermeden budama yapilmamalidir. Orta Anadolu Bölgesinde budama zamani Aralik, Ocak, Subat aylaridir. Budamanin Ilkbahar gelisme dönemi baslamadan önce bitirilmesi gerekir.

Kisaca, en uygun kis budama zamani agaçlar yapraklarini döktükten bir süre sonraki ve Ilkbahar gelisme döneminin baslamasindan biraz önceki devrelerdir.

Degisik Doruk Dalli Sistem (Modifiye-Lider)

Bir gövde üzerinde düzenli araliklarla dagilmis 3-5 dalin meydana getirdigi bir sekildir. Kuvvetli ve dipten itibaren sürgün yapan yumusak ve sert çekirdekli meyve tür ve çesitleri için uygundur. Zayif gelisen ve dipten itibaren veya gövde üzerinde düzenli dagilmis dal yapmayan tür ve çesitlere bu sekli vermek güç olur.

Bu sistem, son zamanlarda en çok tercih edilen bir sistem olmustur. En belirgin üstünlügü goble ve diger sistemlere göre çatal dallarinin daha kuvvetli tesekkül etmesidir. Ayrica, gövde üzerindeki yan dallar arasindaki mesafe, diger sistemlere göre daha fazla oldugu için agaç daha fazla yük tasir. Yani daha dayaniklidir. Bu sistemde çatiyi meydana getirecek yan dallar farkli uzunlukta kesilir, yani lider dala en yakin olan uçtaki ana dal en uzun olup, bu uzunluk agacin asagisina dogru diger dallarda azaltilir. Bu durum, farkli kalinlikta dallarin meydana gelmesine sebep olur. Böylece çatallar (Köseler) daha kuvvetli gelisir.

Meyveye Yatmamis Genç Agaçlarda Budama

Fidanlar, Ilkbahar gelisme döneminden bir süre önce 110-120 Cm. yükseklikten kesilir. Eger fidanlar bu yükseklikte ise oldugu gibi birakilir. Ilkbaharda havalarin isinmasiyla fidan sürmeye baslar. Kendi halinde serbest olarak büyütülen fidanlara ilk müdahale Temmuz ayinda yapilir. Bu ayda fidan üzerinden 5 ana dal seçilir. Geri kalan dallar egilmek suretiyle gelismeden ali konur. Fidanin yerden 40 Cm. yüksekte bulunan dali ilk dal olarak seçilir. Bunu izleyerek aralarinda 10-20 Cm. aralik, gövdeye 40-60 ve kendi aralarinda 72 derece açi bulunan 4 dal seçilir. Böylece fidanlar kis dinlenme dönemine sekillenmis olarak girerler.

Kis budamasinda, dallar 40-60 cm' den daha az bir gelisme göstermislerse dokunulmaz. Ancak dal uçlari meyve gözü ile son bulmussa o koparilir. Dallarin bir kismi söz konusu uzunluklarin üzerindeyse 40-60 cm uzunlukta topraga bakan bir göz üzerinden, sürgün uzunlugunun 1/3 oraninda kesilmelidir.

Ayrica 5. Dalin üzerinde bulunan ve dik büyüyen dalin tirnak birakilmadan kesilmesi gerekir. Bu sekilde kis budamasi tamamlanmis olur.

Yaz gelismesi, dönemi içerisinde Temmuz-Agustos aylarinda her fidan yaz budamasina alinir. Bu amaçla her ana dalda bir asil bir de yardimci dal olmak üzere 2 dal seçilir, bunlarin disinda kalan dallar egilir, bükülür, ana dallarin kirilmalara karsi dirençleri artirilir.

Kis budamasinda ise, yazin yapilan isler gözden geçirilir. Varsa eksikler tamamlanir. Dallarin kesilme uzunluklari çevre sartlari dalin kesime gösterecegi tepki ve toprak verimliligine bagli olmakla birlikte hiçbir zaman 30 cm. den daha kisa dal birakilmaz. 40-60 cm. arasindaki dallara dokunulmaz, daha uzun olanlar bu ölçülere indirilebilir.

Diger yillarda, bu prensipler dikkate alinarak agaçta 4 yan dal, bir lider olusturulana kadar sekillendirmeye devam edilir.

Meyveye Yatmis Agaçlarda Budama

Normal sekil budamasi tamamlanmis olan agaçlar, generatif (Ürün Verimi) ve vegetatif (Sürgün Gelismesi) faaliyetler yönünden bir dengeye gelmistir. Buna fizyolojik denge denir. Agaçlara kazandirilan bu önemli fizyolojik durumun uzun süre devam ettirilebilmesi için ürün budamasinin aksatilmamasi gerekir. Sekil budamasinda oldugu gibi ürün budamasinda da bazi prensipler vardir.

Bunlari söyle özetlemek mümkündür.

1-Meyve agaçlari yaslandikça veya sürgün gelismeleri yetersiz olmaya baslayinca daha siddetli budanmalidir. Kesmeler daha kisa olmali, bükülmüs ve egilmis dallarin çogu çikartilmalidir.

2-Ana dallar üzerinde dikine büyüyen bir biri üzerine gelen dallar varsa çikartilmalidir.

3-Ana yardimci dallardan çiplaklasmaya yönelenler kisa kesilerek bos yerlerde yani dallarin meydana getirilmesine çalisilmalidir.

4-Kuru hastalikli veya zayiflamis dallar diplerinden kesilerek çikartilmalidir.

5-Bir ana veya yardimci dal üzerinde fazla miktarda meyve dali olusmussa bunlarda seyreltilme yapilmalidir.

6-Ürün budamasinda, dal bükme ve egmelerine yer verilmemeli dallar ancak bag olarak kullanilmalidir. (Bodur meyve agaçlarinda bag uygulanmaz.)

7-Meyve seyretmesine önem verilmelidir.

8-Büyüme noktalarindaki dallarda, yaz gelisme döneminde buket seklinde, zayif sik beyaz tüylü dallar meydana gelirse bunlar kesilip atilmalidir.

9-Obur dallar mutlaka kesilmeli veya bag olarak kullanilmalidir. (Yüksek boylu meyve agaçlarinda)

Bodur ve Yari Bodur Çesitlerde Budama

Çögür üzerine asili yari bodur elma agaçlarinda baslangiçta degisik doruk dalli sistem uygulamasi ile birlikte her iki dal arasinda bir dal gelecek sekilde ileriki yillarda dal tesekkül ettirilerek uygulanan budama seklidir. Bu sekil MM 106 elma anaci üzerine asili elma fidanlarina da tatbik edilir. M 9 anaci üzerine asili elma çesitlerinde kesim en az seviyeye indirilerek gövde üzerinde 15-30 cm. araliklarla sarmali olarak dagilan dallardan olusan “ince ig (Slender Spindle)” sekli uygulanir.

-M 9 anaci üzerine asili Starking Delicious, Golden Delicious ve Granny Smith gibi çesitlerin fidanlarinin tepeleri, dikim esnasinda 85-95 cm. den kesilir. Sekil 5' de bu sistem için çok uygun bir fidan görülmektedir.

-Yan dallarda hiçbir kesim yapilamaz.

-Dikimi izleyen ilk gelisme mevsiminin sonunda (Sonbaharda) yan dallar baglanarak veya bir agirlik asmak yoluyla asagi dogru egilir.

-Ilk dört yil boyunca yan dallarda hiçbir kesim yapilmaz. Ancak egilmesi mümkün olmayan çok dik dallar dipten çikartilirlar.

-Liderden her yil, ilk çikan dal üzerinden kesim yapilarak zikzak vari bir gelisme elde edilir.

Dördüncü yastan sonra verim budamasi baslar. Artik, yan dallarda da kisaltma ve meyve dalcigi çikartilmasi yapilabilir.

MEYVE SEYRELTILMESI

Meyve seyreltme islemi hangi anaç üzerine asili olursa olsun bütün elmalarda önemlidir. Ancak çok meyve verme tabiatinda olan spur tipi (yari-bodur) elma çesitleri ile çok bodur anaç olan M 9 üzerine asili Standart çesitlerde daha çok önem arzeder. Meyve seyreltmesi yapilmadigi zaman, dallar asiri meyve yükü ile etkilenir. Böylece agaçlar sürgünlerini piskinlestiremedikleri için kis soguklarindan zararlanir, zayiflar ve ekonomik ömürleri azalir.

Ayrica meyve seyreltmesi her yil düzenli ürün almayi saglar. Elmalarda meyve gözleri, çiçeklenmeden hemen sonra olusmaya baslar. Meyve gözü olusmasi için karbonhidrat birikimi çok önemlidir. Meyve seyreltmesi yapilan agaçlardaki karbonhidrat birikimi yapilmayanlara göre çok fazladir.

Meyve gözü olusumu baslamadan önce tamamlanmamis olan meyve seyreltmesi, her ne kadar irilik, renk ve kalitede bir iyilesme yaparsa da agacin ertesi yilki ürünü etkiler.

Elle Seyreltme

Elmalarda çiçek ve meyve olusumu hüzmeler seklindedir. Her hüzmede 5 çiçek vardir. Uygun sartlarda bu 5 çiçegin 5'i de meyveye dönüsebilir. Elle seyreltmede normal sartlarda bir hüzmedeki 5 meyvenin ortada bulunan “Kral Meyve” disindakilerin hepsi koparilir. Ancak çok kuvvetli vegetatif gelisme göstermesi sartiyla “Starking Delicious, Golden Delicious vb. elmalarda hüzmede bir yerine iki meyvede birakilabilir. Halen en çok kullanilan ve en bodur anaç niteligindeki M 9 anaci üzerine asili Starking Delicious, Golden Delicious ve Granny Smith gibi çesitlerden olusmus çok bodur agaçlarda seyreltmenin dozunu biraz daha arttirmak gerekir. Bu durumdaki bahçelerde gelisme verim iliskisi etkili olup, bir meyveye 40 yaprak düsecek sekilde aradaki bazi hüzmedeki meyvelerin tamami seyreltilebilir. Ayni durum MM 106 gibi orta kuvvette gelisen anaç üzerine asili Starkrimson Delicious, Starkspur Golden Delicious, Granny Smith Supur vb. yari bodur (Spur tipi) gelisen çesitler içinde geçerlidir.

Elde seyreltmede erken devrede ve çiçeklerin dökülmesinden 10-15 gün sonra yapilmalidir.

Kimyasal Seyreltme

Kimyasal seyreltmenin elle seyreltmeye göre, daha ucuz olmasi, meyve kalite ve iriligini daha çok arttirmasi, periyodisiteyi kontrol altina almasi ve ates yanikligi enfeksiyonunu azaltmasi gibi üstün yönleri varsada, bazi durumlarda asiri seyreltme yapilmasi, bazen yaprak zararlanmasina sebep olmasi ve agacin gelisme durumu ve yasina göre degisken sonuçlar verebilmesi gibi olumsuz yönleri de vardir.

Elmalarda kimyasal seyreltme için bir çok madde kullanilmaktadir. Bunlardan en çok bilineni ve kullanilani SEVIN (1-naphthyl N Methylcarbamate) dir. Özellikle standart elma çesitlerinde etkili olmaktadir. Kullanma zamani tam çiçeklenmeden 15-20 gün sonra olup starking için 150 g/100 Lt. Golden için 180 g/100 Lt.'lik Sevin (% 50 Wp) hesabiyla uygulama yapilmalidir. Standart çesitler için etkili olan Sevin'in gerek yüksek dozlari gerekse tekrarlanmali uygulamalari yari bodur gelisen (Spur) Starkrimson Delicious, Starkspur Golden Delicious çesitlerinde etkili olmamaktadir. Bunun için son yillarda hem standart hem de spur çesitler için daha çok 1-Naphtalen Asetik Asit (NAA) ile Naphtalen Aset Amid (NAD, NAAM) kullanilmaktadir.

Tam çiçeklenmeden 10-15 gün sonra 10 ppm dozdaki NAA ve 75 ppm dozdaki NAD uygulamalarinin oldukça basarili sonuç verdigi belirtilmektedir. Bu uygulamalar ayni zamanda Golden Delicious ve Spur Golden çesitlerinin periyodisite egilimlerini de giderek her yil ürün vermelerini saglamaktadir.

HASAT

Elma bahçelerinde büyük bir özenle yapilmasi gereken islerden biride meyvelerin toplanmasidir. Meyvelerin pazar degerinin yüksek olmasi ve bu degeri korumalarinda en önemli nokta hasat zamaninin dogru bir sekilde belirlenmesidir. Zamaninda hasat edilen meyveler o çesidin kalite yönünden en yüksek özelliklerini tasirlar.

Hasat erken yapilirsa meyvenin depoda dayanma gücü artar fakat yeme kalitesi düser. Ayrica bu meyveler daha hizli su kaybederek burusur, aci benek ve kabuk yanigi gibi bozukluklara daha duyarli olurlar.

Hasat geç yapilirsa meyvelerin depoda dayanma güçleri azalir ve dolayisiyla depolama süreleri kisalir. Bu meyvelerde hastaliktan kaynaklanan zararlar ve asiri olgunluktan ileri gelen bozulmalar iç kararmasi artar.

Elmalarda Hasat Zamaninin Belirlenmesi

Genel olarak yazlik elmalar agaç üzerinde gerek toplama ve gerekse yeme bakimindan tam bir olgunluga ulastiklari zaman toplanmalidirlar. Bu durumda yazlik elmalar yüksek kaliteli olurlar.

Kislik elmalarda agaç olumu ile yeme olumu arasinda çesit özelliklerine de bagli olarak uzun bir zaman araligi vardir. Hasat edilen elma hemen yenilecekse yeme olumunu beklemek gerekir. Hemen tüketilmeyecek ve depolanacak ise agaç olumuna geldikleri (daldan kolayca koptuklari) zaman hasat edilebilir.

Elmada hasat zamaninin belirlenmesinde teknik kriterler çok olmasina ragmen pratik olarak dikkat edilmesi gereken ölçüler sunlardir.

-Tam çiçeklenmeden olgunluga kadar geçen gün sayisi

Karaman'da yetistirilen elma çesitlerinde bu süreler asagidaki gibidir.

Starking Delicious ---------------136 gün,

Golden Delicious-----------------136 gün,

Starkrimson Delicious-----------140 gün

Starkspur Golden Delicious-----140 gün

Granny Smith---------------------155 gün

-Meyve etinin sertligi

Elma çesitlerinin olgunluk anindaki sertlik dereceleri farklidir. Meyvenin olgunlugu ilerledikçe meyve eti sertligi geriler. Elmalarda meyve eti sertligini ölçmek için Effe-Gi el basinç ölçegi (Pressure - Tester) denilen alet kullanilir.

 

Hasat zamanindaki en uygun meyve eti sertlikleri söyledir;

Starking Delicious 7.0-7.5 kg

Golden Delicious 6.5-7.0 kg

Starkrimson Delicious 7.2-7.7 kg

Starkspur Golden Delicious 6.3-7.0 kg

Granny Smith 8.0-8.5 kg

-Meyve kabugunun rengi

Hasat zamaninin belirlenmesinde kesin bir ölçü olmamakla birlikte çeside has renk olusunca hasat zamani gelmis demektir. Dogrudan bir ölçü olmayip, kalite faktörü olarak önem tasir. Renklenme, isiklanma ve sicaklik gibi faktörlere bagli oldugundan önce olusabildigi gibi, çok sonrada olusabilir.

-Meyvenin daldan kopma durumu

Elmalarin hasadinda kullanilan kolay ve en pratik yöntemdir. Elmalar avuç içerisine alinarak hafifçe büküldükten sonra yukariya dogru itildikleri zaman dallarindan kolaylikla ayriliyorsa hasat zamani gelmistir ve hemen hasada baslanmalidir. Olgunlasmamis elmalar bu durumda kopmazlar ve çogunlukla sap veya dalcik kirilir. Yukaridaki kriterler denendikten sonra hasat zamani gelmis ise hasat islemine geçilir.

 

Hasatta dikkat edilmesi gereken hususlar basliklar halinde asagiya çikarilmistir.

-Yagisli havalarda hasat yapilmamalidir.

-Meyve daldan koparilirken dallara çarpilmamali ve yavasça toplama kaplarina konmalidir.

-Meyve parmakla sikilmamali, tirnak ve yüzükle çizilmemelidir.

-Kullanilan toplama kaplari ve kasalar pürüzsüz olmali, içinde meyveyi zedeleyebilecek çivi uçlari gibi çikintilar bulunmamalidir.

-Kaplar ve kasalar asiri doldurulmamali ve gölgeye birakilmalidir.

-Hasat isleminde deneyimli isçiler kullanilmalidir.

En küçük bir yaralama veya bere bile meyvenin dayanma gücünü azaltir. Çesitli hastalik etmenlerinin girisini kolaylastirir. Hasat esnasinda elmanin bir yumurta olarak kabul edilmesi gerekir. Unutulmamasi gerekir ki “Bir çürük meyve bir sandigi bozar.” Bütün bu hususlar göz önüne alinarak hasatta azami özen gösterilmelidir.

SINIFLANDIRMA

Hasat edilen elmalar kasalar içinde ambalaj evlerine getirilir. Burada saglamlik, sekil, renk ve kalitelerine göre bir seçme yapilir. Daha sonra meyveler iriliklerine göre boylanir. Bütün bu isler küçük isletmelerde elle, büyük isletmelerde ise boylama tasnif makinalari ile yapilir.

Elmalarda kalite siniflarina ayirma ve boylama Türk Standartlarina göre yapilmaktadir. Bu standarda göre sofralik elmalar Ekstra, 1. Sinif ve 2. Sinif olmak üzere üç kalite sinifina ayrilir.

Ekstra sinifa giren elmalarin 60-65 mm çapinda, üstün kalitede ve özürsüz olmalari istenmekte, ayrica bunlarda sekil, renk ve olgunluk bakimindan bir örneklik aranmaktadir. Bu sinifta 1. siniftan geçmis elmalara % 5 oraninda tolerans taninmistir. 1. sinifa giren elmalarin da belli bir ölçüde özürsüz olmalari kosulu aranir. Bu sinifa giren elmalarin çaplari 55-60 mm olmalidir. Bu sinifa giren 2. siniftan geçmis elmalara % 10 oraninda tolerans taninmistir. 2. sinifa giren elmalarin çaplari 50-55 mm civarinda olmalidir. Ezik ve yarali meyveler hariç olmak kaydi ile sayi veya agirlik yönünden % 10 oraninda bu sinifin kosullarina uymayan meyveye tolerans taninmistir.

Bütün siniflarda bir üst veya bir alt boydan adet veya agirlik yönünden en çok % 10 oraninda meyve bulunabilir.

AMBALAJ

Ambalaj, ürünü dis etkenlerden koruyan ve içine konan ürünleri bir arada tutarak tasima, depolama, dagitim, tanitma ve reklam gibi pazarlama islemlerini kolaylastiran; metal, kagit, karton, plastik ve tahtadan yapilan muhafaza kabidir. Bir baska deyisle; ürünün tüketiciye gidene dek kalite ve özelligini koruyabilecek biçimde uygun kaplar içine yerlestirilmesine ambalajlama, ürünün bu amaçla konuldugu kaplara da ambalaj denir.

Elma Standardi TS 100'e Göre

Ambalaj: Ambalajlar; tasima, saklama ve pazarlama süresince elmalari iyi bir durumda tutacak ve sagliga zarar vermeyecek nitelikte yeni, temiz, kuru, kokusuz, ahsap, mukavva ve diger uygun malzemeden yapilmis kasa, kutu veya sandik olup, aksine bir istek bulunmadikça, 80 cm x 120 cm veya 100 cm x 120 cm boyundaki paletlere uygun ölçülerde olmalidir.

Ambalajlarin yapiminda kullanilan her çesit malzeme ile içine konulacak kagit ve benzeri malzeme yeni, temiz, kuru ve kokusuz olmali, ürüne zarar vermemeli, bunlarin üzerine yazilacak yazilarda kullanilacak mürekkep, boya ve etiketlerin yapistirilmasinda kullanilan zamk toksik (zehirli) veya diger sekillerde insan sagligina zararli olmamalidir. Basili kagit kullanildiginda yazili yüzün disa gelmesine ve ürüne degmemesine özen gösterilmelidir. Ahsap ambalajlarin yapiminda kullanilan tahtalardaki budaklar kaynamis olmali ve çaplari tahta eninin 1/3'ünü geçmemelidir. Ambalajlarda yukarida belirtilenlerin disinda hiçbir madde bulunmamalidir.

Kagitlama: Ekstra sinifa giren elmalarin tümü tek tek kagitlara sarilir. Yuvali ya da bölmeli ambalajlara kagida sarilmadan konabilir. 1. ve 2. sinif elmalarda böyle bir zorunluluk yoktur. Bunlarda ambalajlarin iç yüzeylerinin kagitlanmasi yeterlidir.

Elmalarin kagitlanmasinda kullanilacak sargilik kagitlarin en çok 21 gr/m² incelikte, normal nem ile yirtilmayacak dayaniklilikta ve meyvenin tümünü iyice sarabilecek büyüklükte olmasi gerekir.

DEPOLAMA

Ekolojik sartlara, pazar durumuna, istenilen saklama süresinin uzunluguna ve çesit özelliklerine göre depolama sartlari degisir. Hasat edilen meyveler en kisa zamanda siniflandirilarak zararlanmadan depoya ulastirilmalidir. Hasat ile depolama arasindaki süre birkaç günü asmamalidir. Bu süre uzadikça olgunluk ve su kaybi hizli bir sekilde artacagindan çesitli bozulmalar ve hastaliklar nedeniyle depolama ömrü kisalir.

Depolamanin amaci ürün sicakligini düsünerek solunumu en alt dereceye indirmek ve ürünün bozulmasini engelleyerek uzun süre saklayabilmektir. Bu amaca ulasabilmek için elmalarin sicaklik ve nem istekleri karsilanmalidir.

Elma çesitlerinden Starking Delicious, Golden Delicious, Starkrimson Delicious ve Starkspur Golden Delicious çesitlerinin en uygun depolama sicakligi 0 °C, en uygun nisbi nem degeri ise % 90 olup, zaman zaman depolarin havalandirilmasi yararli olur. Granny Smith çesidi ise üsüme zararina daha hassas oldugu için sicaklik istegi + 3 °C ve nem istegi % 85-90'dir. Depolama sicakligi kontrol edilirken elmalarin -2 °C de donduklari bilinmelidir.

Yukarida bahsedilen çesitlerin kalitelerini koruyarak uzun süre saklanabilmeleri sicaklik ve nem istegi disinda en uygun zamanda hasat edilmelerine baglidir.

Normalden geç yapilan hasatlarda meyvelerde kisa sürede asiri olgunlasma görülecektir. Starking Delicious çesitlerinde kepeklesme baslayacaktir. Bunun yaninda çekirdek evi çürümesi ve iç kararmasi gibi yapisal bozulmalarda artacaktir.

Normalden erken yapilan hasatta ise su kaybi fazla olacagindan yeme kalitesi düser. Özellikle Golden Delicious ve Starkspur Golden Delicious çesitlerinde burusma görülür. Starking Delicious, Starkrimson Delicious ve Granny Smith çesitlerinde kabuk renginde bozulmalar ve siyahlasmalar olur. Ayrica aci benek ve depo yanikligi gibi bazi yapisal bozulmalar da kendini gösterecektir.

Tam zamaninda yapilan hasat ve uygun depolama kosullarinin saglanmasi durumunda Golden Delicious ve Starkspur Golden Delicious çesitleri 5 ay, Starking Delicious ve Starkrimson Delicious çesitleri 7 ay, Granny Smith elma çesidi ise 9 ay süre ile basarili bir sekilde depolanabilmektedir.